ASİTLER VE ÖZELLİKLERİ

Arrhenius : Suda çözündüklerinde (sulu çözeltilerine) hidrojen iyonu (H+) verebilen bileşiklere (maddelere) asit denir.


Lowry – Bronsted : Suda çözündüklerinde (sulu çözeltilerine) proton verebilen bileşiklere (maddelere) asit denir.

Lewis : Kimyasal bağ yaparken (kovalent bağ oluştururken) elektron alabilen bileşiklere (maddelere) asit denir.

a) Asit Çeşitleri :

HCl → Hidro Klorik Asit → Tuz Ruhu

HBr → Hidro Bromik Asit

HF → Hidro Florik Asit

HNO3 → Nitrik Asit → Kezzap

H2SO4 → Sülfürik Asit Kuvvetli Asitler

H2CO3 → Karbonik Asit → Meşrubat

H3PO4 → Fosforik Asit

HBO3 → Borik Asit

HI → Hidro İyodik Asit

HClO4 → Perklorik Asit (Hidrojen Klorat)

HCN → Hidrojen Siyanür Zayıf Asit

CH3COOH → Asetik Asit → Sirke Asiti

HCOOH → formik Asit → Isırgan Otu, Karınca

C2H3OH(COOH)2 → Malik Asit → Meyve (Elma, Portakal)

C3H4OH(COOH)3 → Sitrik Asit → Limon

C17H33COOH → Oleik Asit → Zeytinyağı

CH3(CH2)2COOH → Bütirik Asit → Tereyağı Zayıf Asitler

C13H27COOH → Miristik Asit → Yağ Organik (Karboksilli)

C15H31COOH → Palmitik Asit → Yağ Asitler

C17H31COOH → Linoleik Asit → Yağ

C17H29COOH → Linoleik Asit → Yağ

C2H3OHCOOH → Laktik Asit → Süt, Yoğurt

C2H2(OH)2(COOH)2 → Tartarik Asit → Üzüm

CH2OHCOOH → Folik Asit → Çilek

b) Asitlerin İyonlaşması ve İyonlaşma Tepkimeleri :

Asitlerin iyonlaşması demek, kendini oluşturan (+) ve (–) yüklü iyonlarına ayrışması demektir.

Asitlerin sulu çözeltileri oluşturulduğunda yani asitler suda çözündüklerinde (+) yüklü hidrojen iyonu (H+) ile (–) yüklü başka bir iyon oluştururlar.

Asitler, saf haldeyken elektrik akımını iletemeyip sadece suda çözündüklerinde elektrik akımını iletebilirler. (Asitlerin elektrik akımını iletebilmesi için iyonlaşması gerekir. Çünkü çözeltilerde elektrik akımının iletilmesini (+) ve (–) yüklü iyonlar sağlar.)

• HCl (suda)(aq) → H+ + Cl –

HCl + H2O → (H3O)+ + Cl–

• HBr (suda)(aq) → H+ + Br –

HBr + H2O → (H3O)+ + Br –

• HF (suda)(aq) → H+ + F –

HF + H2O → (H3O)+ + F –

• HNO3 (suda)(aq) → H+ + (NO3)–

HNO3 + H2O → (H3O)+ + (NO3)–

• H2SO4 (suda)(aq) → 2H+ + (SO4)–2

H2SO4 + 2H2O → 2(H3O)+ + (SO4)–2

• H2CO3 (suda)(aq) → 2H+ + (CO3)–2

H2CO3 + 2H2O → 2(H3O)+ + (CO3)–2

• H3PO4 (suda)(aq) → 3H+ + (PO4)–3

H3PO4 + 3H2O → 3(H3O)+ + (PO4)–3

• CH3COOH (suda)(aq) → H+ + (CH3COO)–

CH3COOH + H2O → (H3O)+ + (CH3COO)–

• HCOOH (suda)(aq) → H+ + (HCOO)–

HCOOH + H2O → (H3O)+ + (HCOO)–

c) Asitlerin Özellikleri :

1- Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.

2- Sulu çözeltilerinin tatları ekşidir (limon, sirke gibi).

3- Turnusol kağıdının rengini maviden kırmızıya dönüştürürler.

4- Hepsinin yapısında hidrojen (H) vardır ve sulu çözeltilerine (suda çözündüklerinde) hidrojen iyonu (H+) verirler.

5- Plastik ve camlara etki edemezler.

6- Saf haldeyken elektrik akımını iletmezler.

7- Yakıcı özelliktedirler.

8- Asitlere fenol ftalein çözeltisi (indikatörü) damlatılınca renk değiştirmezler.

9- Bazlarla birleşerek nötrleşirler ve tuz ile su oluşturup ısı açığa çıkarırlar. Nötrleşme tepkimeleri ekzotermiktir.

• Asit + Baz Nötrleşme Tuz + Su + Isı

• HCl + NaOH Nötrleşme NaCl + H2O + Isı

Asit Baz Tuz Su
10- metallerle tepkimeye girerek metal tuzu oluştururlar ve H2 (hidrojen) gazı açığa çıkarırlar. (Al, Mg, Zn, Fe, Na gibi metaller).

• Asit + metal → metal Tuzu + Hidrojen Gazı

• 2HCl + Mg → MgCl2 + H2

• H2SO4 + Zn → ZnSO4 + H2

• 3HCl + Al → AlCl3 + 3/2 H2

11- Karbonat grubu içeren bileşiklere etki ederek metal tuzu, CO2 (karbondioksit gazı), ve H2O (su) oluştururlar.

• Karbonatlı Bileşik+ Asit → metal Tuzu + Karbondioksit Gazı + Su

• Mg(CO3) + 2HCl → MgCl2 + CO2 + H2O

• Mg(CO3) + H2SO4 → MgSO4+ CO2 + H2O

• Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + CO2 + H2O