Hazırlayan:
Cahit ÖZTÜRK , Ziraat Yüksek Mühendisi

Ana arı bir balarısı kolonisinin tek gerçek dişi bireyi ve aynı zamanda annesidir. Ana arı kolonide neslin devamlılığı için yumurtlar ve aynı zamanda kolonideki işlerin düzenli olarak yapılabilmesi için ana arı feromonu salgılar. İşçi arılar bu feromonu yoğun bir şekilde algıladıkça işlerini düzenli olarak yapmaya devam ederler.

Ana Arının Arıcılıktaki Önemi:

Bir balarısı kolonisinin verimliliği tamamen ana arıya bağlıdır. Genç ve çalışkan bir ana arıya sahip arı kolonileri hızlı gelişir ve buna bağlı olarak da daha fazla arıcılık ürünü üretebilirler. Bu nedenle verimli ırklara mensup verimli damızlık kolonilerden yetiştirilen kaliteli ana arılar ile çalışıldığı zaman daha fazla arıcılık ürünü alınabilir. Ancak bir koloninin ana arısı sperm kesesinde bulunan spermleri bitene kadar verimliliğini devam ettirebilir. Bu sebepten arıcılar daha verimli olması nedeni ile kolonilerinin ana arılarını en geç iki yılda bir değiştirmelidirler.

Ana Arı Üretimi :

Ana arı üretiminin mantığı, kolonilerin ana arısız kalması ve yeni bir ana arı yetiştirme eğiliminin ortaya çıkartılmasıdır. Doğal olarak bir koloni anasız kaldığında veya ana arısı yaşlandığında koloninin işçi arıları içgüdüsel olarak ana arıların yetiştirileceği özel petek gözleri yaparlar veya daha önceden yapılmış petek gözlerinin şeklini değiştirerek ana arı gözleri haline getirirler. Eğer koloninin ana arısı var ve yenilenecek ise yaşlı ana arı yeni ana arının üretimi için ana arı gözlerine yumurtlar.

Ancak ana arı aniden kaybolmuş veya ölmüş ise hem zaman geçirmeden işçi arılar içerisinde ana arı yetiştirmeye uygun olan yumurta veya genç larvaların bulunduğu önceden yapılmış hücrelerin bazılarını değiştirip ana arı gözü haline getirirler. İşte ana arı üretiminde bu mantıktan yola çıkılarak anasız kolonilere kendi ihtiyaçlarını karşılatmak amacıyla ana arı üretimi yaptırılır. Yetiştirilen ana arıların yüksükten çıkmadan 1-2 gün önce ayrılarak ana arıların birbirleri ile kavga etmeleri ve birbirlerini öldürmeleri engellenir. Daha sonra ya ana arısı olmayan koloniye direk yüksük halinde verilir ve ana arı orada gözden çıkarak kovanın ana arısı olur yada her bir ana arı yüksüğü ayrı bir çiftleştirme kolonisine verilir. Bu şekilde çiftleştirme kutularına veya ana arısı olmayan zayıf bölme kolonilere alınan ana arılar çiftleşmeyi müteakiben yumurtlamaya başladıktan sonra satışa veya kolonilere verilmeye hazır hale gelir.

Ana arı üretimi için birçok yöntem geliştirilmiştir. Ana arı üretiminde kolonilerde zaman zaman görülebilecek doğal ana arı yüksüklerinden faydalanılarak az sayıda anaarı üretimi yapılabilirse de bu şekilde yetiştirilen ana arılar pek kaliteli olmaz. Ana arı üretiminde Alley ve Smith yöntemi gibi kontrollü üretim yöntemleri de vardır. Bu yöntemler içerisinde Doolittle Yöntemi, ise ticari amaçla yani çok sayıda ana arı üretmek için larva transferi yapılarak ana arı üretimini hedefleyen yöntemlerden bazılarıdır.

Az sayıda ana arı ihtiyacı için zayıf bölmeler alınarak veya birkaç koloni anasız bırakılarak koloninin yetiştireceği doğal ana arı yüksükleri kullanılarak kolayca az sayıda ana arı yetiştirilebilir. Ancak bu şekilde yetiştirilen ana arıların büyük bir kısmı kaliteli olmaz.

Ticari amaçla veya çok sayıda ana arı üretimi için larva veya yumurta transferi yapılarak çok sayıda ana arı üretilebilir.  Kolonilere plastik veya balmumundan yapılan ana arı yüksüklere içerisine yumurta veya genç (bir günlük) larva transferi yapılır. Transfer işlemi özel transfer kaşıkları yardımı ile yapılmaktadır. Gerek arısütü üretimi ve gerekse ana arı üretiminde en hassas işlem transfer işlemidir. Çünkü larvalar ve özellikle yumurta çok hassastır bir gözden diğer bir göze nakledilirken yumurta veya larvanın zarı yırtılabilir. Bu nedenle transfer kaşığının ince ve pürüzsüz olması ve kullanılırken de dikkatli olunması gerekir. Dikkatsiz ve özensiz yapılan transferlerde tutma oranı çok düşüktür. Ayrıca transfer işleminin yapıldığı ortamında sıcak, rutubetli ve rüzgarsız olması gerekir. Transfer işleminden sonra transfer çerçeveleri zaman geçirmeden kolonilere verilmeli ve bu koloniler mutlaka beslenmelidir. Çünkü yapılan çalışmalar şurup ve kek ile beslemenin transfer edilen larvaların tutma oranını artırdığını göstermektedir. Genellikle birkaç gün önceden anasız hale getirilen başlangıç kolonileri transfer işleminden önce hazırlanmış olmalıdır. Başlangıç kolonisi yeteri kadar besini olan ve genç işçi arı yoğunluğu fazla olacak şekilde hazırlanırsa transfer edilen yüksüklerin tutma oranı ve bu yüksüklerden yetişecek an arıların kalitesi artmaktadır. Ancak bir koloniye yapılacak transfer sayısı arttıkça tutma oranı ve kalite azalmaktadır. Bu nedenle bir başlangıç kolonisine gücüne göre transfer yapılmalıdır. 8-10 çerçevelik güçlü kolonilere ortalama 90-120 larva transferi yapılırken zayıf 5-6 çerçevelik kolonilere ancak 30-45 larva transferi yapılabilir.

Ana Arının Koloniye Verilmesi :

Kolonilere ana arının verilmesi konusunda tedbirli olmak gerekir. Bazen zayıf koloniler üzerine bal sürülen bir ana arıyı hemen temizleyip kabul ederse de değerli bir ana arıyı bu şekilde onu öldürülme riski ile karşı karşıya bırakmak bilinçli bir arıcı için pek mantıklı değildir. Teknik arıcılıkta ana arısız bir koloninin yeni bir ana arıyı benimseyip onun kokusuna alışması için ortalama üç gün süre ile kafes ile koloni içerisinde kalması tavsiye edilir. Hatta bazen bu süre dahi yeterli olmamakta ve daha fazla bekletilmesi gerekmektedir.

Koloniye ana arı verirken koloninin anasız olması, zayıf olması ve uzun süre anasız kalarak yalancılaşmamış olmasına dikkat etmeliyiz. Ana arısı olmasa da ana arı verilmeden önce varsa koloninin yapmış olduğu doğal yüksüklerin bozulması da yeni verilecek ana arının koloni tarafından kabul edilmesini kolaylaştırmaktadır. Böyle bir koloniye verilecek anaarıyı kafese alarak çerçevelerin arasına, arıların yoğun olduğu ve anaarıyı besleyebilecekleri bir yere sıkıştırılarak 3 gün beklenmeli ve dikkatli bir şekilde ana arıyı serbest bırakmalı ve kısa bir süre sonra da kabul edilip edilmediğine bakılmalıdır.

Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!www.alata.gov.tr

Resimler Sadece üyeler içindir!

"Bende bir elma, Sende de bir elma varsa;
Ben sana bir elma verirsem, Sen de bana bir elma verirsen:
İkimizin de de birer elması olur.
Fakat, bende bir bilgi, Sende bir bilgi varsa;
Ben sana bir bilgi verirsem, Sen de bana bir bilgi verirsen:
Bende iki bilgi, Sende de iki bilgi olur!" [Konfiçyüs]