Bilgisayar Nedir?

Bilgisayar Nedir?

Bilgisayar, kullanicidan aldigi verilerle mantiksal ve aritmetiksel islemleri yapan; yaptigi islemlerin sonucunu saklayabilen; sakladigi bilgilere istenildiginde ulasilabilen elektronik bir makinedir.

Bu islemleri yaparken veriler girilir, islenir, depolanabilir ve çikisi alinabilir. Bilgisayar islem yaparken hizlidir, yorulmaz, sikilmaz. Bilgisayar programlanabilir. Bilgisayar kendi basina bir is yapmaz.
Giris: Kisi tarafindan veya bilgisayar tarafindan saglanan verilerdir. Bu veriler, sayilar, harfler, sözcükler, ses sinyalleri ve komutlardir. Veriler giris birimleri tarafindan toplanir.

Islem: Veriler insanlarin amaçlari dogrultusunda, programin yetenekleri ölçüsünde islem basamaklarindan geçer.

Bellek: Verilerin saklandigi yerdir. Giris yapilan veriler, islenen veriler bellekte saklanir.

Çikis: Bilgisayar tarafindan üretilen rapor, döküman, müzik, grafik, video, resimlerdir. Islenmis sonuçlarin yazili olarak ekrandan veya diger çikis birimlerinden çikarilmasidir.

Bir bilgisayar sistemi isletmek için yazilim ve donanima gereksinim duyulmaktadir.
Bilgisayar donanimi (hardware): Bilgisayarlarin fiziksel kisimlarina donanim denilmektedir. Elle tutulabilirler. Ekran, klavye, Sabit disk (harddisk), fare, yazici, bellek, mikroislemci, tarayici,…

Bilgisayar yazilimi: Donanimi kullanmak için gerekli programlardir. Bilgisayarin nasil çalisacagini söylerler. Elle tutulmazlar. Belirli bir islemi yapmak üzere bilgisayara kurulurlar (set up, install). Örnegin: Kelime islem (word processor) programlari son kullanicilarin yazi yazmasi için kullanilir. Tablolama (spread sheet), sunu (presentation), programlama dilleri (Pascal, C …), ses (sound) programi gibi.

BILGISAYAR DONANIMI

Gözle görülen ve dokunulabilen parçalar bilgisayar donanimini olusturur. Genellikle, bilgisayar donanimi bes bölümden olusur.

  1. Merkezi Islem Birimi-MIB (Central Processing Unit-CPU): Bu, bilgisayarin çalismasini düzenleyen ve programlardaki komutlari tek tek isleyen birimdir. Islem hizina göre çesitli modelleri vardir: Pentium islemci, 80486, 80386, 80286, 8088, 8086.

Merkezi Islem Birimi, Aritmetik ve Mantik Birimi ile Kontrol Ünitesinden olusur.

Aritmetik ve Mantik Birimi (Arithmetic & Logic Unit -ALU) : Dört islem, verilerin karsilastirilmasi, karsilastirmanin sonucuna göre yeni islemlerin seçilmesi ve kararlarin verilmesi bu birimin görevidir.

Kontrol Ünitesi ( Control Unit -CU) : Islem akisini düzenler, komutlari yorumlar ve bu komutlarin yerine getirilmesini saglar.

 

  1. Ana Bellek  (RAM – Random Access Memory- Rastgele Erisimli Bellek): Programlarin ve verilerin kullanildiklari zaman geçici olarak depolandiklari yerdir. MIB’de islemler yapilirken ana bellekte saklanan veriler kullanilir ve islenen veriler (bilgi) RAM bellekte tutulur. Elektrik kesildiginde ana bellekteki veriler kaybolur. Birimi megabayt (MB)’dir. PC’lerde 8, 16, 32, 64 MB bellekler kullanilmaktadir.

Veri Birimi BYTE’dir. Bir Byte 8 Bittir.

1 Bit 0 ya da 1’den (kapali devre=0, açik devre=1) olusur.

1 BYTE 1 karakter’dir.

1024 BYTE = 1 KiloByte’dir. (KiloByte = KB)

1024 KB = 1 MegaByte’dir. (MegaByte = MB)

1024 MB = 1 GigaByte (GigaByte = GB)

1024 GB = 1 TeraByte (TeraByte = TB)

RAM BELLEK “Random Access Memory”: Rastgele erisimli bellektir. Istenilen bölgesine bilgi depolanabilir, silinebilir, okunabilir, degistirilebilir. Yalniz elektrik kesintisi veya makineyi kapatma durumunda tüm bilgiler silinir. 1 MB, 4 MB, 8 MB, 16 MB, 32 MB, 64 MB,…

ROM BELLEK ” Read Only Memory ” Sadece okunabilir bellektir. Bu bellek üretici firma tarafindan hazirlanmistir. Bilgileri okunabilir fakat üzerinde bir degisiklik yapilamaz. Bu bilgiler makineyi kapatma veya elektrik kesintisinden etkilenmezler ve silinmezler. Kullanici tarafindan verilen komutlari isleme koyar. RAM bellege göre oldukça pahalidir. Gelisen teknoloji ROM bellek ailesine iki yeni türü daha kazandirmistir.

PROM : Programlanabilen ROM bellektir.

EPROM : Hem silinebilen hem de programlanabilen ROM bellektir.

  1. Dis Bellek Birimleri  (Secondary Memory Devices – Ikincil Bellek Araçlari): Verilerin kalici olarak saklandigi yerdir. Dis bellek birimleri sabit diskler, disketler, CD’ler ve teyplerdir. Günümüzde birimi giga byte (GB)’dir. PC’lerde 2.1, 3.2 GB harddiskler kullanilmaktadir.
  2. Giris Birimleri (Input Devices): Bilgisayarlara veri girmekte kullanilan araçlardir. Klavye, fare, disket, harddisk, joystick, tarayici (scanner), mikrofon, ekran (dokunmatik), CD, barkod okuyucu …
  3. Çikis Birimleri (Output Devices): Bilgisayarda elde ettigimiz dosyalarin çikislarini görmek için kullanilan birimlerdir. Ekran, yazici, datashow …

ÇEVRE BIRIMLERI

Çevre birimleri genellikle dört grupta siniflandirilir: Giris birimleri, Çikis birimleri, Iletisim birimleri ve Müzik birimleridir.

  1. Giris Birimleri

Klavye (keyboard):

Üzerinde harfler, sayilar, isaretler ve bazi islevleri bulunan tuslar vardir.

Q Klavye ve F Klavye (Türkçe Daktilo Klavyesi) olmak üzere iki sekilde siniflandirilabilir.
q Türkçe klavye 179
f Türkçe klavye 440
Klavye üzerinde numaralar, Kilitler (Caps Lock: Bir kez basildiginda sürekli büyük harf yazar. Ikinci kez basildiginda sürekli küçük harf yazar, Num Lock, Scroll Lock), Özel Tuslar (Alt, Shift, Control, Alt Gr).

Isikli kalem (light pen):

Çizgisel (bar) kodlari okumada, sekil çizme ve elyazisi yazmada kullanilir.

Grafik masasi:

Özel bir kalem kullanarak ekranda yazi ve sekillerin gözükmesini saglayan küçük kare biçiminde masa

Dokunma ekranlari (touch screen):

Ekranda gözüken komut üzerine parmak ile dokundugunda o komutun çalismasini saglayan ekran tipidir.

Joystick:

Genellikle oyun oynamak için kullanilir. Üzerinde bulunan tuslarla çalistirilarak bilgisayara komut verilmesi saglanir.

Fare (mouse):

Ekranda gözüken imleç yardimiyla komut girisi yapmaya yarar. Farenin çevre birimi olarak kullanilmasiyla isaretleme, tiklama ve sürükleme yapilarak islemler yaptirilir.

Imleç: Farenin ekran üzerinde nerede oldugunu gösterir.

Tiklama: Farenin sol tusuna bir kez basilmasidir.

Çift Tiklama: Farenin sol tusuna kisa araliklarla iki kez tiklanmasidir. Bir simgeye yüklenen islevinin yerine
getirilmesini saglar.

Sürükleme: Farenin sol tusunu basili tutarak imlecin yerinin degistirilmesidir.

Tarayici (Scanner)

Resim, grafik ve önceden yazilmis yazilari bilgisayar ortamina aktarmakta kullanilir. 300×600 dpi, 600×600 dpi, 600×1200 dpi, 600×2400 dpi …
Optik karekter okuma (Optic Character Reader-OCR)

CD-ROM sürücü (Compact Disk-Read Only Memory )

Son yillarda yaygin olarak kullanilmaya baslanan veri depolama birimidir. 650 MB …
Bir CD’de 24 Ciltlik bir ansiklopedideki yazilar, resimler, video klipler, animasyon ve sesler saklanabilir. Bir program yüklerken 20-40 disketin takilip çikarilmasi yerine CD-ROM’lar tercih edilir. CD-ROM’lar özellikle çok büyük yer kaplayan çoklu ortamlarda (multimedia=ses+video+resim+animasyon) yazilmis yazilimlar için zorunludur.

CD-ROM üzerindeki bilgiler günümüzde degistirilememektedir. CD-ROM’lara bilgi yazmak için, yazilabilir.

CD-ROM’lar kullanilarak CD-ROM yazicilarla kopyalama yapilmaktadir.

CD_ROM sürücülerde müzik CD’leri de dinlenebilir.

Bir CD sürücü alirken veri transfer hizinin büyük olanlar tercih edilmelidir. Günümüzde yaygin olarak 32 Hizli CD-ROM sürücüler satilmaktadir.

1 CD-ROM’a 650 MB veri depolanabilir. Son yillarda yapilan çalismalarla CD-ROM’lara daha fazla veri depolama olanagi da çikmistir.

1 MB kalin bir roman kadardir (resimsiz). 1 CD-ROM’a 20 cilt kalinligindaki bir ansiklopedi depolanmaktadir. Bu ansiklopediler ses, resim, video görüntü, animasyon ve grafik (multimedya) özellikleri de içermektedir.

Disketlere ve harddiske veriler magnetik olarak kaydedilirler. Verilerinizin bozulmamasi için disketlerinizi magnetik ortamdan uzak tutunuz.

CD-ROM’lardaki veriler optik olarak kaydedilirler. Kolay bozulmazlar.
CD-ROM’lardaki verilerin korumak için çizilmemesine dikkat etmek gerekir.

CD-ROM sürücü varsa hard diskten sonraki en son sürücünün adini alir. Örnegin: Hard Disk C ve D ise, CD-ROM sürücü E ile belirtilir.

Bunlarin yaninda Laser Disk Sürücüsü, video, kamera, mikrofon, televizyon ve radyo’da giris birimi olarak kullanilmaktadir.

  1. Çikis Birimleri

Disket sürücü (disk driver)

Hem giris hem de çikis birimidir. Disket denilen magnetik ortama veri yazilabilen ve üzerindeki verileri okuyabilen bir birimdir.

Disket verileri magnetik ortamda saklar. Disketlerin kullanimi ve tasinmasi kolaydir. Veri tasimakta ve yedekleme amaciyla kullanilirlar. Disketlere veriler kopyalanabilir, eklenebilir, silinebilir, degistirilebilir.

Disketlerdeki verilerin bozulmamasi için; disketlerin magnetik ortamdan, sicaktan, soguktan, nemden, günes isinlarindan uzak tutmak gerekir.

Bozulan disketler Windows 95 programinda scandisk programi kullanilarak kurtarilabilir. (Baslat-Programlar-Donatilar-Sistem Araçlari-Scandisk)

1 yüksek yogunluklu (HD-High Density) disketin boyu 3.5 inç (=8.89 cm)’dir.

Disketin yazilabilir ve silinebilir olmasi için disketin açma kapama dügmesinin kapali olmasi gerekir. Disketin kayan penceresi hiç bir zaman açilmamalidir.

Disket sürücü için A harfi kullanilir. Ikinci disket sürücü veya sanal disket sürücünün adi da B’dir.

Bir 3.5 inç’lik yüksek yogunluklu (High Density kisaca HD diye gösterilir) disket 1.44 MB veri alir.

720 KB veri alan 3.5 inçlik disketler de eski disket sürücülerle kullanilmaktadir.

Daha önceki yillarda, 5.25 inçlik yüksek yogunluklu disketler 1.2 MB veri disketlerle, 180 KB ve 360 KB veri alan disketler de kullanilmaktaydi.

Disketlerin kullanilabilmesi için biçimlenmesi (formatlanmasi) gereklidir. Formatlama disketi iz ve sektörlere bölerek bilgisayarin kullanimina hazir hale getirmektir.

Ekran-Monitör

Hem giris hem de çikis birimi olarak kullanilir. Giris ve çikis birimlerinden gelen verilerin sonuçlarinin ekranda gözükmesini saglar.

Bilgisayarla kisi arasinda iletisi saglar.

Bir text ekranin genisligi 80 karakter, boyu 25 satirdir.

Grafik ekranda pikseller (nokta) bulunur. Bir ekranda ne kadar çok piksel varsa ekranin çözünürlügü artar. 640 x 480 piksel, 800 x 600 piksel, 1024 x 768 piksel gibi. Ekranin kaliteli olmasinin çok büyük önemi vardir.

Ekranlardan titresimsiz ve az radyasyonlu olanlari tercih edilmelidir. Ekranlarin boyutu, 14 inç, 15 inç, 17 inç, 20 ve 21 ‘dir. Genellikle ucuz oldugu için 14 inçlik ekranlar kullanilmaktadir. 1 MB, 2MB, 4 MB bellekli … ekran kartlari bulunmaktadir.

Ekrandalardaki görüntü netligi noktalar arasindaki uzaklikla ilgilidir. Iki nokta arasindaki uzaklik ne kadar azsa o kadar iyi görüntü elde edilir. Ekrandaki noktalar arasi uzakligi 0.28 mm ve daha az olanlar tercih edilmelidir.

Non Interlaced monitörler daha az
VGA (Video Graphich Adaptor) 640*480 16 renk ekran
sVGA (Super Video Graphich Adaptor)
16 renk : 4 bit renk
256 renk: 8 bit renk, 640 * 480, 512 K bellek
65 536 renk: 16 bit renk , 1024 * 768, 2 MB bellek
16 777 216 renk: 24 bit renk, 1280 * 1024, 4MB bellek

Sabit (Hard) Disk Sürücü

Sabit disk sürücü, bilgisayarin bilgi depolamak için kullandigi en temel birimdir. Sabit disk kapali bir kutu içinde bilgisayarin içinde bulunmaktadir. Sabit disk sürücü, verileri bir dizi dönen magnetik yapraklarda magnetik olarak saklar. Her magnetik yaprakta okuma ve yazma islemini yapan okuma yazma kafasi vardir. Daha çok veri kaydedilir. Sabit disk tasinamaz.

Sabit disk, merkezlerinden geçen bir mil üzerine üst üste yerlestirilmis plaklara benzer. Bu plaklar mil ile beraber belirli bir hizda dönerler ve bu sirada okunurlar veya üzerlerine yeni bilgiler yazilir. Erisim hizi ve kapasitesi yüksektir.

Asagida sabit diskin üsten görünüs ve kesiti bulunmaktadir.
Bir sabit diskin bir veriyi bulma hizinin DÜSÜK olmasi, o sabit diskin verilere ulasma hizinin YÜKSEK oldugunu gösterir. Örnegin, sabit diskteki okuma yazma kafasi, bir veriye 10 ms (mili saniye, 1 sn/1000)’de erisirse; ayni veriye 19 ms’de erisen sabit diske göre daha hizli okuma yapmis olur.

Sabit disklerin kapasitesi ne kadar büyük olursa o kadar çok bilgi saklanabilir.

Sabit diskler bilgisayarin ana kartina IDE (Integrated Drive Electronics), SCSI (Small Computer System Interface- skazi diye okunur) veya EIDE (Enhanced IDE, gelistirilmis IDE) diye adlandirilan kablolarla baglanirlar.
Sabit diskler C harfiyle temsil edilirler.  Diger sürücüler varsa bu harfleri izler. Örnegin, ikinci bir harddisk ya da harddiskin ikinci bölümü varsa D’dir.

Sabit diskler zamanla dolar. Bazi dosyalari silmek gerekir. Silinecek dosyalari rastgele seçmemek; bilinçli olarak yapmak gerekir. Bazi dosyalar yedeklendikten sonra silinebilir. Bazi dosyalar sikistirma programlari ile sikistirilarak daha az yer kaplamalari saglanir.

Sabit diski ana karta baglamak için kablolar kullanilir. Bunlar:

IDE (Integrated Drive Electronics)
SCSI (Small Computer System Interface)
EIDE (Enhanced (gelistirilmis IDE)

Yazici (printer)

Ekranda gözüken bilgileri kagit üzerine yazdirmaya yarar. Yazicilar;

Nokta vuruslu yazici (dot matrix): 9 igneli ve 24 igneli olabilir. Serit takilarak kullanilir. Dakikada 1-3 sayfa hizinda olabilirler. Sürekli form kagidi kullanilabilir.

Mürekkep püskürtmeli yazici(ink jet): Dakikada 1-8 sayfa basabilir. Kartus takilarak kullanilir. Renkli çikis alinabilir. 300 dpi –

lazer yazici (laser): 300 dpi- , dakikada 4, 8, 12 … sayfa baski, toner kullanilir.
LCD Panel(Liquid Crystal Display)

Bilgisayara baglanilarak kullanilir. Bilgisayar ekraninda gözükenleri duvara yansitmak amaciyla tepegözün üzerine konulur. Ekranda gözükenler duvarda veya perdede genis olarak görünür.

Kulaklik ve Hoparlör

Bilgisayar tarafindan üretilen veya kaydedilmis sesleri duymak için kullanilir.
Ses Karti: CD kalitesinde, 16 bitlik, ses alabilmek için kullanilir. Ses kartlari sayesinde ses kayiti aypilabilinir.

Video

Bilgisayar tarafindan üretilen görüntü, ses, text ve diger verileri saklamakta kullanilir.

  1. Iletisim Birimleri

Iletisim Birimleri diger bilgisayarlara ve elektronik aletlere bilgi göndermeye ve bilgi almaya yarayan aletlerdir.

Modem:

Telefon hatlari araciligiyla birbirine uzak yerlerde bulunan bilgisayarlar arasinda iletisim saglayan çevre birimidir. Modemler bilgisayar ve telefon sinyallerini birbirine çevirir. Telefonlarin kullandigi analog sinyalleri bilgisayarlarin kullandigi dijital sinyallere çevirir. Ayni sekilde tersini de yapar.

Fax olarak da kullanilabilir.

Hizlari: 14440, 32 K, 56 K …

  1. Müzik Birimleri

MIDI (Musical Instrument Digital Interface- Müzik birimleri için Sayisal Arabirim): Bilgisayar araciligiyla yüksek kalitede elektronik müzik yapmada kullanilir. Müzik yapmak için özel donanim ve yazilim gerekmektedir. Müzik egitiminde ve beste yapmada kullanilmaktadir.

 

BILGISAYAR KASASI IÇINDE BULUNAN AYGITLAR

Ana Kart:Üzerinde temel devrelerin bulundugu karttir. Bütün aygitlar ve kartlar ana karta baglidir.

Merkezi Islem Birimi (MIB/CPU): Komutlarin islenmesi, aritmetik ve mantiksal islemler yapilir.

Ana Bellek (RAM =Random Access Memory-Rastgele Erisimli Bellek): Verilerin islendigi ve geçici olarak saklandigi yer.
EDO RAM,
SD RAM

Güç kaynagi: Normal 220 Volt elektrigi bilgisayarin kullanacagi volta çevirir.

CD Sürücü, Disket Sürücü ve Disk Sürücü kablolarla ana karta baglanir.

Genisleme Yuvalari: Ses, v,ideo, radyo, tarayici, ekran, ethernet kartlarinin takildigi yuvalardir. ISA (8 Bit), VESA (16 Bit) ve PCI (32 bit) olmak üzere üç çesittir.

Parelel Port (25 igneli-disi): Yazicilarin takilmasi için kullanilir.

Ekran Portu: Monitörü baglamak için kullanilir.

Fare ve Klavye portu: fare ve klavyeyi baglamak için kullanilir.

Seri Port (9 ya da 25 igneli-erkek): Fare, modem, tarayiciyi baglamak için kullanilir. COM (comunication) da denir. Genellikle, COM 1 farenin, COM 2 ise fax-modemin baglanmasi için kullanilir.
Kapasitelerine ve Büyüklüklerine Göre
Bilgisayar Türleri

Makro Bilgisayarlar ( Mainframe – Ana Bilgisayar ) : Bunlar en büyük tiplerdir. Kapasiteleri Terabyte büyüklügündedir. Genellikle büyük sirketlerde, bilgi islem merkezlerinde, arastirma kurumlarinda ve üniversitelerde kullanilirlar. Ayni anda yüzlerce kullanici tarafindan kullanilabilirler.

Mini Bilgisayarlar : Orta boy bilgisayarlardir. Sigalari daha azdir. Ayni anda daha az kullanici tarafindan kullanilabilirler. Fiyatlari düsük ve isletme masraflari daha azdir. Orta boy isletmeler tarafindan tercih edilirler.

Mikro Bilgisayarlar (Personal Computer – Kisisel Bilgisayar – PC): Tek kullanici için tasarlanmislardir. Ofis otomasyonunda, egitimde, yayin islerinde, küçük isletmelerin ticari hesaplarinin ve personel kayitlarinin tutulmasinda etkin biçimde kullanilirlar.

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN