Kozan'ımızın düşman işgalinden kurtuluşunun 100. yılı kutlu olsun!

Büyükbaş Hayvanlarda Sezeryan

Büyükbaş Hayvanlarda Sezeryan

SEZERYAN YAPILMALI MI, YAPILMAMALI MI?

İçinde bulunduğumuz aylarda ineklerin doğumlarının daha yoğun olarak gerçekleşmesi ve sezaryen operasyonu ile ilgili bazı önyargıların olması nedeniyle bu konuyu ele almak istedim. Her şeyden önce şu gerçeği unutmayalım. Bizim için ana hayvan daha kıymetlidir. Çünkü ana hayvan olmalıdır ki yavru alınabilsin. Buna karşın ana hayvan yani inek veya düve, hayatlarının her döneminde yaşamsal bazı risklerle karşı karşıyadır. Ancak bu risklerin belki de en önemlisi doğum sırasında karşılaştıkları risklerdir.

Fizyolojik bir olgu olan doğum, genital organların ve genital kanalın doğum için hazırlanması, yavrunun çıkarılması ve yavru zarlarının atılması sürecini kapsar. Normal gebelik süresi tamamlandığında, ana ve yavru üzerinde hiçbir olumsuz etki yapmadan ve yardım gerekmeksizin şekillenen doğumlar “normal doğum” olarak kabul edilir. Yardım gerektiren her doğum ise “güç doğum” olarak değerlendirilir. Güç doğum görülme oranı ortalama % 10 olmakla birlikte, ilk doğumunu yapacak olan düvelerde çok daha yüksek olabilmektedir.

Güç doğumlarda genellikle 3 unsur göz önünde bulundurulur. Bunlar doğumdaki itici güç, doğum kanalı ve yavrunun durumlarıdır. Bu üç unsuru etkileyen faktörler aynı zamanda güç doğumların da nedenleridir. Herhangi bir nedenden dolayı ineğimiz doğumu başarı ile gerçekleştiremiyorsa, yapılacak ilk işlem doğumuna yardım edilmesidir.

Burada şu konuyu belirtmekte yarar vardır. Doğumun aşamaları ve süreleri nedir? Veteriner hekimler doğumu 3 aşamada ele alırlar. Birinci aşamada gebelik süresinin tamamlanmasıyla birlikte düzenli rahim kasılmaları oluşmaya ve sonuçta rahim ağzı açılmaya başlar. Bu aşama ortalama 2-6 saat (1-24 saat) sürer. İkinci aşamada tamamen açılmış olan rahim ağzından güçlü rahim ve karın kasılmalarının yardımıyla yavrunun önce hazneye ve bunu takiben fercden dışarı çıkarılmasıdır. Bu süre ortalama 30 dakika ile 1 saat arasında sürmektedir. Üçüncü aşama ise yavrunun dış ortama çıkarılmasından sonra yavru zarlarının atılmasıdır. Bu aşama ise yaklaşık 6-12 saat sürmektedir.





Peki ne zaman doğuma yardım edeceğiz? Yukarıda da belirttiğim gibi doğumun ikinci aşaması en kritik aşamadır. Yavruya veya anaya bağlı bir nedenden dolayı yavru, rahimden ve rahim ağzından 30 dakika içerisinde çıkarılamamış ise doğuma müdahale etmek gereklidir. Doğuma müdahalelerin çok acil ve zorunlu bir durum olmadığı sürece mutlaka Veteriner hekim tarafından yapılması önemlidir. Çünkü doğuma müdahale eden bir Veteriner hekim bizim düşünmediğimiz birçok unsuru göz önünde bulunduracaktır.

Doğuma müdahaleye karar verildikten sonra Veteriner hekimin karşılaşacağı 2 durum söz konusudur. Doğum kanalı açık mıdır? Yoksa kapalı mıdır? Doğum kanalı açık ise, mevcut açıklıktan buzağının çıkıp çıkamayacağının, yavrunun gelişinde bir anormallik olup olmadığının, bir anormallik var ise düzeltilip düzeltilemeyeceğinin kararı verilir. Doğum başladığı halde doğum kanalı kapalı ise, akla gelen ilk ihtimal rahim dönmeleridir. Buzağı, rahim ağzı-hazne-ferc yoluyla müdahale edilmesine rağmen çıkarılamıyor ise buzağının canlı olup olmamasına göre yeni bir karar verilir. Buzağı ölü ise, buzağının parçalanarak alınması yoluna gidilir. Biz bu işleme “fötotomi” diyoruz. Bu işlemin ana hayvana zarar vermeyecek bir tekniği ve özel tasarlanmış ekipmanı vardır. Buzağı canlı ise sezaryen operasyonuna karar verilir. Sezaryen operasyonunun başarılı olabilmesi için başlıca koşul, ananın genel durumunun bozuk olmamasıdır. En sık yapılan hatalar belki de bu aşamada yapılmaktadır. Canlı bir buzağının her ne şart altında olursa olsun fercden dışarı alınması, belki bize buzağıyı kazandırabilir. Ancak bu şekilde alınmış olan bir buzağı, belki bizim o inekten alacağımız son buzağı olabilir. Fercdeki ve haznedeki şiddetli yaralanmalar, daha da kötüsü halk arasında çatının ayrılması olarak ifade edilen durumlarda artık ineğimiz kaybedilmiştir.

Görüldüğü gibi sezaryen operasyonu doğumun gerçekleştirilmesinde bir seçenektir, ancak ilk seçenek değildir (Bazı durumlarda ilk seçenektir). Sezaryen operasyonu başarılı bir şekilde gerçekleştirilmiş ve operasyon sonrası bir komplikasyon olmamışsa, izleyen dönemde ineğin sorunsuz olarak gebe kalması mümkündür. Hatta bütün doğumlarını sezaryen operasyonu ile yapmış olan inekler vardır. Bu nedenle ineğimizin öncelikle yaşamasını ve sonrasında tekrar gebe kalmasını istiyorsak doğuma doğru zamanda ve doğru müdahale ile yardımcı olalım. Bir başka ifadeyle doğan veya müdahale ile doğurtulan buzağı, doğuran ineğin son buzağısı olmasın.

Prof. Dr. Hüseyin ERDEM
Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi
Doğum ve Jinekoloji Anabilim Dalı

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN