Kozan'ımızın düşman işgalinden kurtuluşunun 100. yılı kutlu olsun!

Sağım Ve Sağım Temizliği

Sağım Ve Sağım Temizliği

Süt Sığırı Yetiştiriciliğinde iyi çiftlik ve sürü yönetimi, süt kalitesi ve miktarı, karlılığı etkileyen en önemli faktörlerdir. Çiftlik ve sürü yönetim faktörleri ise; Yanlış sağım teknikleri, kötü barındırma koşulları, standartlara uymayan süt sağım sistemleri, sürüdeki hastalıklar ve dengesiz beslenmedir. Doğru sağım teknikleri, daha fazla kaliteli süt elde edilmesine, aynı zamanda karlı bir işletme yürütülmesine yardımcı olur. Kuşkusuz süt üretiminin yapılmasında meme sağlığı çok önemlidir. Meme sağlığı denince aklımıza Mastitis gelir.

Süt inekçiliğinin temel problemi olan mastitis; sebep olduğu verim kaybı, sütün satış değerinin düşmesi, ilaç ve tedavi giderleri, sütün kalitesindeki kayıp, sütün saklanmasının zorlaşması nedeniyle ekonomik kayıplara yol açan bir hastalıktır.

Mastitis ne yapar? Sağım sonrası meme başları yaklaşık 20-25 dakika açık kalmaktadır. Bu süre içerisinde bakteriler meme içine girebilmek için uygun ortamı bulurlar. Meme içinde önce sütü sonra sütü sentezleyen ve salgılayan dokuları tahrip ederler. Meme içine bakteri girmesinden meydana gelen doku tahribatına Mastitis denir. Mastitis; Sub-klinik, klinik ve kronik seyreder. Meme içindeki hasarlı tabaka hiçbir zaman iyileşmez. Süt üretimi düşer, yeniden hastalanma riski artar. İstatistikler ineklerin % 53’ünün yılda en az bir defa mastitis’e yakalandığını söylüyor. Mastitis süt sığırcılığında en fazla para harcanan hastalıktır. Mastitis’i tedavi etmektense önlemeye çalışmak gerekir.

Mastitis’i önleme yöntemleri ise şöyledir;

Sağım sonrası meme dezenfektanı kullanmak, kuru dönem antibiyotik tedavisi uygulamak, aşı kullanmak, iyi çiftlik ve sürü yönetimi, kesim.

Mastitisin İnsan Sağlığına Etkisi

Mastitisli memelerden elde edilen sütleri içenler, ve bu sütlerden yapılan peynirleri yiyenler, mastitis’ in belli başlı etkenleri olan Stafilokok ve toksinlerini, Streptokokları alarak, zehirlenmelere maruz kalırlar. Ayrıca, tüberkülozik mastitisli sütler daha tehlikeli olup, insanlara tüberkülozu (verem) bulaştırır. Bu bakımdan mastitis, aynı zamanda hayvanlardan insanlara geçebilen (zoonoz) hastalıklar arasında yer alır.



Meme Sağlığı Kontrol Programları

Mastitislerde çoğu zaman tedavinin başarısız olması bizleri tedaviden önce koruma yollarını araşrtırmaya itmiştir. Bu sebeple bazı yöntemler geliştirilmiş ve bir program çerçevesinde uygulanmaya başlanmıştır. Bu programa mastitis kontrol programı denilmektedir.

Mastitis kontrol programındaki 3 ana hedefimiz şunlardır;
Mevcut enfeksiyonların uzaklaştırılması
Yeni enfeksiyonlardan korunma
Memenin sürekli mastitis açısından izlenmesi.

Ayrıca süt işletmelerinde bu programın sağlıklı işlemesi için temel prensipler vardır onlarda şöyle sıralanabilir.
Uygun sağım yönteminin uygulanması
Uygun ve fonksiyonel sağım ekipmanlarının seçimi
Kuru dönemde bakım şartlarının iyiliği
Tespit edilen mastitislerin sağaltımı
Kronik mastitisli ineklerin sürüden uzaklaştırılması
Çevre koşullarının iyileştirilmesi
Sürüde uygun aralıklarla mastitis taraması yapılması
Uygun sağım yönteminin uygulanması, sağım öncesi meme hijyeni, süt salımını uyarma, sütün tamamen boşaltılması ve sağım sonrası memenin dezenfeksiyonunu içine almaktadır.

Sağımlar stressiz bir ortamda, düzenli aralıklarla yapılmalıdır. En ideal olanı 12 saat arayla 2 kez yapılan sağımlardır. Stres faktörleri adrenalin salınmasına sebep olur. Adrenalinin damarları büzücü etkisinden dolayı süt meme bezlerinden meme lobuna geç iner.
Sağım öncesinde memelerin temizlenmesi ve kurulanması meme üzerindeki bakteri sayısını azaltmaktadır.

Bunun için 3 yöntem önerilebilir.
Memeler hortumla yıkanmalı ve kendiliğinden kurumaya bırakılmalıdır.
Memeler antiseptikli ılık suya batırılmış havlularla yıkanmalı ve kuru havlu ile kurulanmalı.
Memeye antiseptikli daldırma solusyonu uygulanmalı ve kağıt havluyla kurulanmalı.
Memelerin sağımdan önce elle muayenesi ve ilk sağılan sütün strip kapta muayenesi önemlidir. Bu sayede elle kontrolde hissedilen meme lobunda oluşan şişlik, sıcaklık ve ağrı, ayrıca ilk sağılan sütte gözlemlenen pıhtı, sulanma ve bunun gibi mastitis erken dönem belirtileri erken tespit edilmiş olur.
Meme başında biriken ön süt sayesinde bakteriler meme lobuna ilerleyememiş olurlar. Bu sütün kontrol amaçlı sağımı bu bakterilerin uzaklaştırılmasına sebep olur. Ayrıca ön sütün sağılması sütün meme lobuna indirilmesini de uyarır.
Meme başlıkları meme başına zaman geçirilmeden takılır. Sağıma başlanır. Sağım esnasında sütün meme bezlerinden meme lobuna inmesi gereklidir. İnmediği taktirde mastitis riski artar.
Sağım bittiğinde daha doğrusu memede süt bittiğinde sağım pençelerinin memeden ayrılması gerekmektedir. Zamanında ayrılmadıkları zaman uzun süreli uygulanan vakum, ağrı ve meme dokusunda hassasiyetle beraber mastitis riski artar.
Sağım bitince meme başlarının antiseptikli solusyonlara batırılması (teat dipping) yada bu solusyonların sprey tarzında uygulanması meme derisi üzerindeki hastalık yapıcı etkenleri uzaklaştırır. Bu özelliğinden dolayı mastitisi önlemede etkisi büyüktür.



Teat dip uygulaması;

Mastitisi % 40-60 oranında azaltır (yıldan yıla), meme başını temizleyerek bulaşmayı ve bakterilerin meme başına yerleşmesini önler. Bakterilerin sağım öncesi ve sağım sonrası kontaminasyon etkisini azaltmak için yapılmalıdır. Meme başı yaralarını iyileştirir, sineklerin yaklaşmasını önler. Teat dipping sonrası mutlaka kurulama yapmak gerekir.
Başlıca teat dipping Antiseptikleri ve İyi bir antiseptik aşağıdaki özellikleri taşımalıdır;
İyi ve geniş bir etki spektrumuna sahip olmalı,
Meme başı derisini tahriş etmemeli,
Ekonomik olmalı,
Sütte istenmeyen koku, renk ve tad bırakmamalı,
Bu amaçla kullanılan antiseptikler şunlardır :
İyodoforlar:% 0.1,% 0.33, % 0.5, % 0.6 oranlarında,
Klorlu bileşikler:% 0.1, %1, % 1.2, % 4, % 5 oranlarında,
Klorhekzidin :% 0.1, % 0.2, % 0.5, %1, % 2 oranlarında kullanılırlar.

SÜTLE BULAŞAN HASTALIKLAR

Süt ve süt ürünleri besleyici özellikleri dolayısıyla mikropları da rahatlıkla bünyesinde barındırır ve onlar için iyi bir besi ortamı oluşturur. Bu nedenle de süt ve süt ürünleri elde edilmesinden tüketimine kadar olan aşamalarda fenni olarak sağılmalı, işlenmeli ve iyi şartlarda depo edilmelidir.

İnsan beslenmesinde önemli bir yeri olan süt, sağım kurallarına ve sağım hijiyenine dikkat edilmediği takdirde insanlar için bir hastalık kaynağı durumunu alır. İnsanlar için iyi bir gıda olan süt mikroplar içinde iyi bir besi yeridir. Bu nedenle sütte bulunan veya süte sonradan karışmış olan mikroplar hızla çoğalırlar ve hastalık yapma kudretlerini artırırlar.

Sağım hijiyeni denilince yalnız ineğin memesinin temizliği değil, ineğin memelerinin temizliği yanında sağım yapılan kovaların temizliği ile sağım makinelerinin temizliği ve sağıcıların sağlıklı oluşları da anlaşılmalıdır.

Sütle insanlara bulaşan hastalıkları iki gurupta inceleyebiliriz.

Birinci gurubu hayvanın bizzat kendisinde olup insanlara da bulaşan hastalıklar teşkil eder. Bu hastalıkların bulaşmaması için hayvanların tedavilerinin yapılması zorunludur. Bu hastalıklar Verem (Tüberküloz), yavru atma (Bruselloz), Çiçek (Variola), Antrax, Leptospiroz ve Salmonella gibi hastalıklardır.

İkinci gurubu ise insanlarda olup sağım yapan insandan süte bulaşan ve sonra tekrar insana bulaşan hastalıklar teşkil eder. Bu hastalıkların bulaşmaması için sağım yapan kişilerin sağlığına, temizliğine ve sağım hijiyenine dikkat etmek zorunludur. Bu hastalıklarda Difteri, Tüberküloz, Tifo ve çeşitli barsak enfeksiyonlarıdır.

Sütten insanlara hastalık bulaşmasını önlemek için hayvanların sağlıklı olmaları yanında bakıcıların ve sağıcılarında sağlıklı olmaları ve sağlık kontrollerini yaptırmaları gereklidir. Buda özellikle aile işletmelerinde dikkat edilmesi gereken önemli bir husustur.



SÜTÜN SOĞUTULMASI VE TAŞINMASI

Süt sığırcılığında elde edilen sütün soğutulması ve taşınması da önemlidir. Süt mikroorganizmalar için iyi bir besi yeri olduğundan memeden sağılan sütün temiz kaplarda toplanması ve kısa sürede + 4 ºC ye kadar soğutulması gereklidir. Süt nakledilirken de yine soğuk zincir koparılmamalıdır. Soğutulan ama taşıma esnasında soğuk zincir koptuğu için ısınan sütlerde mikroorganizmalar daha hızlı çoğalırlar. Büyük boy modern işletmelerde bu kurallara uyulurken küçük ve orta boy işletmelerde bu durum çoğu zaman göz ardı edilebilmektedir.

İnsanların sağlıklı süt ve süt ürünleri tüketebilmelerinin yolu sağlıklı hayvanlardan sağlıklı bakıcı ve sağımcılar aracılığı ile sağlıklı süt üretmekte geçer. Bu da süt sığırcılığı işletmelerinin ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN