DOLAR 15,4792 0.61%
EURO 16,1193 0.67%
ALTIN 901,680,27
BITCOIN 4681573,12%
Adana
22°

HAFİF YAĞMUR

20:21

AKŞAM'A KALAN SÜRE

Tohum Nedir?

Tohum Nedir?

ABONE OL
12 Mayıs 2017 17:09
Tohum Nedir?
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Tohum bir semboldür.

© Bir son

© Bir başlangıç

© Kalitenin devamı

© Çoğalma ve yayılma

© Süreklilik

© Canlılık

© Yenilenme

© Doğum

Üretimde Tohum neden gereklidir?

© Üretimin başlangıç materyalidir.

© Sebze türlerinin % 90’ı tohumla üretilir.

© Kendi türünün devamını sağlayan bir maddedir.

© Bütün canlıların yaşamları için gerekli olan bir yiyecek ve besin maddesidir.

© Tohum hastalık ve zararlıları taşıyan bir maddedir. Temiz olması gerekir.

Tohum kalitesi neden önemlidir?

© Üretimin başarısı kalitesine bağlıdır. (% 20)

© Kaliteli tohum kullanma üreticinin gelir düzeyini artırır.

© Kaliteli tohum üretimin kalitesini artırır.

Tarımda kaliteli tohum kullanmanın

gerekliliği

© Üretim teknolojisinin gelişimi

© Sebzecilik işletmelerinin yapısı

© Tohumculuk endüstrisinin gelişimi

Kaliteli tohumun özellikleri

© Ambalajlanmış

© Adına doğru

© Canlılığı yüksek

©Temiz

© Sınıflandırılmış

© Çıkış gücü yüksek (Özellikle olumsuz çevre

koşullarında

© Ekim öncesi tohum gücünü artırmak için

uygulama görmüş

© İlaçlanmış

© Paketlenmiş

Tohum alırken dikkat edilecek noktalar

· Üretime başlamadan 1-2 ay önce alınmalı

· Gerektiği miktarda tohum alınmalıdır.

· Tohum güvenilir bir kuruluştan alınmalıdır.

· Tohum paketlenmiş olmalıdır.

· Paket üzerindeki bilgiler kontrol edilmelidir.

· Paketin ambalajı sağlam olmalıdır.

· İlaçlanmış olmalıdır.

Tohumculuk Endüstrisi

Diğer tarım dallarından farkı

· Daha kârlıdır.

· Daha fazla teknik bilgi gerektirir.

· Gelişmiş bir endüstri dalıdır.

Tohumculuk Endüstrisi nedir?

ISLAH

ÜRETİM

TEMİZLEME

PAKETLEME

PAZARLAMA

TÜRKİYE’DE TOHUMCULUK

Yasal düzenleme: Türkiye’de sebze tohumu üretimi 308 sayılı 1963 yılında çıkarılan “Tohumlukların Tescil, Kontrol ve Sertifikasyonu Hakkında Kanun” ve Yönetmeliklerine göre yapılır.

Çeşit ıslahı : TAE, ZF, ÖK

Üretim: Elit (TAE),

Orijinal (TAE, TİGEM),

Anaç, (Hibrid ebeveyn), (TAE, TÜİ ve AÖK)

Kontrol (Tarla ve laboratuvar): TKSE

Dağıtım: Üretici birlikleri

Ziraat Fakülteleri

TZDK

Bayiler

Kimler tohum üretebilir?

· Tarım Bakanlığına bağlı kuruluşlar (TAE, TÜİ)

· Ziraat Fakülteleri

· Özel Tohum Kuruluşları (Bitki ıslahçısı unvanı almış olanlar)

Türkiye’nin tohumu gereksinmesi

Nasıl Hesaplanıyor?

· Üretici taleplerine göre

Nasıl hesaplanmalı?

· Ekim alanları

· Yetiştirme tekniği

· Sertifikalı tohumluk kullanma zorunluluğu

· Tohumun yenilenme durumu

Üretim:

1960-1980 Kamu Kuruluşları+3 özel

Kuruluş

1980- Özelleştirme

Neden özelleştirme?

· Yetersiz üretim

· Üretim alanında artış

· Tohum talebinde artış (hibritler)

· Kaçak tohum girişinde artış

· Islah çalışmalarının gerilemesi

Özelleştirme ile ne yapıldı?

· Kaliteli tohum ithali

· Yabancı sermayeyi yurt içine çekmek

· Yatırım ve işletme kredilerinde artış

Ne oldu?

· Tohum üretimi arttı.

· Üretim kamu kuruluşlarından alınarak özel kuruluşlara kaydırıldı.

· Özel kuruluş sayısı arttı.

· Türkiye’deki türlere göre çeşit sayısı arttı.

· Türkiye’nin tohum dış alımı arttı. İhracat ithalatı geçti.

· Üretimde kalite arttı.

· Üretim teknolojisi gelişti.

· Yeni iş alanları açıldı, ziraat mühendisleri için iş olanakları yaratıldı.

AMA

· Tohum üretimi gereksinmeyi hala karşılayamamaktadır.

· Türkiye’ye kaçak tohum girişi artmaktadır.

· Islah çalışmaları istenen düzeye ulaşamamıştır.

Türkiye’nin tohumculuk sektörü yönünden avantajları

· Ekim alanı yönünden avantajlı

· Ekolojik koşullar uygun

· Yetiştirme tekniklerinde modernleşme, kaliteli tohuma olan talebi artırıyor.

· İşçilik giderleri düşük

· İzolasyon mesafesini ayarlamak kolay

· Yatırım giderleri düşük, sanayiciler için cezbedici

· Avrupa pazarına, Türk Cumhuriyetlerine ve Arap ülkelerine yakın

· Bazı ürünlerde devlet desteğinin olması, kaliteli tohum kullanmayı teşvik ediyor.

· Tohumluk tescil kanunundaki düzenlemeler, Islahçı hakları yasasının düzenlenmesi ıslahçılar için cazip

Türkiye’de tohumculuk sektörünün gelişmesini sınırlayan faktörler

· Üretim
· Mekanizasyon
· Yok, modern toprak işleme ve ekim teknikleri

· Tarım düzeyi
Eğitim düzeyi ve pratik düşük

Düzeyde

· İzolasyon
· Düzgün değil, şahsi ilgiye bağlı

· Yasalar
· Tohum tescili ve Sertifikasyon
Üretim izni, ticari tohum, tescil, tohum satışının düzenlenmesi

· Kontrol
· Etkisiz, satıcı kontrol istemi, Çeşit koruma ve ıslahçı hakları

· Tarım ve Tohumculuk politikası
· Ürün fiyatları
· Fiyat uygulamaları gerçekçi

Değil

· Devlet desteği
· Kaliteli tohum kullanımını

teşvik edici değil

· Ürün borsası
· Pazar fiyatları belli değil
· İhracat
· Düzenli değil
· İthalat
· Düzenli değil
· Karantina
· Labaratuvar kontrollerinde

Aksama
· Maliye ile ilgili düzenleme
· Vergilendirme
KDV oranı fazla
· İhracat teşvikleri
· Yeterli değil

· Kredi
Elverişli,fakat çalışmıyor.

· İstatistikler
· Veri tabanı değişken, doğru veri tabanı kaynakları (üretim, sanayi, pazar) yok

· İnsan kaynağı
· Eğitim
· Sınırlı

· Uygulama
· Uygulama merkezi yok

· Pazar
· Arazi büyüklüğü
Az, fiyat üreticiyi ürkütüyor.

· Ortalama girdi
· Düşük ürün fiyatları nedeniyle düşük

Çeşit nedir?

Neden çeşit kullanmalıyım?

•Verimli

•Kaliteli

•Dayanıklı

Kaç türlü çeşit vardır?

•Açıkta tozlanan çeşitler

•Sentetik çeşit veya hibritler

•Hibrit çeşitler

–Tekli melezler

–İkili melezler

–Üçlü melezler

AÇIKTA TOZLANAN

•Verimlilik

•Kalite

•Dayanıklılık

•Gelişme

DEĞİŞKEN

SENTETİK ÇEŞİTLER

•Nasıl elde edilir?

•Belli sayıda saf hattın bir arada tozlanmasına izin verilerek

Sentetik hibritlerin özellikleri

•Hibrit çeşitlere göre daha ucuz, AT çeşitlerden pahalı

•Hibrit kombinasyonu ıslahçının tekelindedir.

•Uygun karışımları belirlemek zaman alır.

•Elde edilen tohum miktarı AT çeşitlerden azdır.

Neden hibrit çeşit?

Islahçı açısından!!!

SMelez azmanlığından yararlanma şansı

S İstenilen özellikleri bir bireyde toplama şansı

S Heterozigot yapıdaki tüm genlerin bulunması durumunda değişik çevre koşullarına adaptasyon gücünden yararlanmak

S Islahçı haklarından yararlanmak

ÜRETİCİ AÇISINDAN!!!

•Daha daha verimli

•Daha daha kaliteli

•Birörnek gelişme var

•Hastalıklara dayanıklı

•Adaptasyon gücü yüksek

Tohum üreticisi açısından!!!

Ebeveynler saklı

Daha pahalı

Daha garantili

Ülke ekonomisi açısından!!!

Yerel üretim varsa:

S Verim ve kalitede artış

S Ülke ekonomisine katkı

S Dışa bağımlılık yok

S Döviz kaybı yok

S Tohum teknolojisi gelişir

S Yetişmiş insan gücü artar

Ülke ekonomisi açısından!!!

Yurt dışına bağımlı ise:

S Verim ve kalitede artış

S Döviz kaybı var

S Her sene yeniden tohum almak gerekli

S Dışa bağımlılık var

Hibrit çeşit kullanmak zorunluluk mu?

•Üretim pazara yönlendirilmişse EVET

• Mevcut çeşitler verimsiz, kalitesiz ve hastalıklara dayanıklı değilse EVET

•Yöresel pazarlara yönelik üretimde gerekli değil

•Mevcut çeşit sorunsuzsa hibrit çeşide gerek YOKTUR.

Çeşit geliştirme yolları

•Gen havuzu oluşturma

•İyilerini seçme, kötüleri ayırma

•İyileri daha da iyileştirme

•Ana x Daha iyi çeşit Fı

Fı x Daha iyi çeşit BCı

BCı x Daha iyi çeşit BC2*****

Ne zamana kadar?

İstenilen özelliği aktarana kadar

İyileri seçtim
Şimdi ne yapacağım?

•Açıkta tozlanan çeşit veya çeşitler olarak onaylatabilirim.

•Hatları veya çeşitleri ebeveyn olarak kullanıp hibritleri elde edebilirim.

Tekli melezler

A hattı B Hattı

X

(AxB)

Çift melezler

A Hattı B Hattı C hattı D hattı

X X

X

(AxB ) x (CxD)

Üçlü melez

F1 X A hattı F1

Homojenlik daha az

Tohum verimi yüksek

Daha ekonomik

Uyuşmazlık ve kısırlığın kullanılabildiği türlerde kullanılır.

Tohum alırken dikkat edilecek noktalar

•Üretime başlamadan 1-2 ay önce alınmalı

• Gerektiği miktarda tohum alınmalıdır.

• Tohum güvenilir bir kuruluştan alınmalıdır.

• Tohum paketlenmiş olmalıdır.

• Paket üzerindeki bilgiler kontrol edilmelidir.

• Paketin ambalajı sağlam olmalıdır.

• İlaçlanmış olmalıdır.

Bitkilerde Büyüme

Büyüme

ve

farklılaşma

Meristem hücreleri Dokular Organlar

Meristem dokuları:

1. Çiçek, meyve, tohum

2. Kök, gövde, yaprak

Çiçeklenme

Bitki yaşamında 2 ana gelişme devresi vardır:

1. Vejetatif gelişme 2. Generatif gelişme

Tek yıllık türler: vejetatif gelişme+generatif gelişme iç içe

İki yıllık türler: vejetatif gelişme generatif gelişme

Bitki vejetatif devreden generatif devreye nasıl geçer?

1. Sıcaklık

Vernalizasyon, Devernalizasyon, Termoperiyodizm

Düşük sıcaklık

Vernalizasyon: Vejetatif devre generatif devre

Vernalizasyon devernalizasyon

Düşük sıcaklığın etkinliği nelere bağlıdır?

· Bitki yaşı

· Gelişme dönemi

· Sıcaklık derecesi ve süresi (5-100C-2-4 hafta)

2. Gün uzunluğu ve ışık

3. Çiçeklenme hormonları:

Gibberellinler çiçeklenmeyi uyarıcı doğal hormonlardır.

IAA, NAA, 2.4-D: Uyarıcı hormonlar

Chlorhiydrine, 2-3-5 TBA / Triodobenzoic acid), Maleichydrazide

4. Besin maddeleri: C/N oranı

Meyvenin yapısı ve gelişimi

Çiçeklenme

Çiçek

Tozlanma

Döllenme

Meyve

Çiçeklenme ——- Çiçek—— Meyve=Partenokarpi

Çiçeklenme———Çiçek——- Meyve+tohum=Apomiksiz

Meyve Duvarı:

1. Taş hücrelerinden oluşan dokulardan

2. Yumuşak parankima dokusundan

3. Kuru, boş hücre tabakalarından oluşur.

Meyve yüzeyi: Düz, parlak, tüylü, dikenli, yapışkan, sarılıcı, pervaneli

Meyve rengi: Türlere ve çeşitlere göre farklı renk ve tonlarda

Tohum kabuğu

Tohum kabuğu nereden oluşur?

· İntegümentlerden

· Çekirdek dokularından

· Endosperm kalıntılarından

· Shalazadan

· Meyvenin bir bölümünden

Tohum kabuğunun görevi:

· Tohumu dış etkenlerden korumak

Tohum kabuğunun özellikleri:

Tüylü, çıkıntılı, dikenli veya kancalı

Embriyo

· Yaprakçık (plumula)

· Sapçık (hipokotil)

· Kökçük (radikıl=radikula)

Embriyonun tohum içindeki durumu:

· Büyük ve tohumun tümünü kaplar (baklagiller)

· Küçük (domates, havuç, mısır)

Endosperm

Tohumun beslenmesine yardım eden bölümü

Tohumdaki bulunuşu:

· Tohumu tamamen kaplamıştır.

· Tohum içinde çok az bir yer kaplar.

TOHUM FİZYOLOJİSİ

Çimlenme ve aşamaları:

Emme

Şişme

Tohumdaki dokuları nemlendirme

Tohum kabuğunun ıslanması

Solunum artışı

Mitokondri ve enzim aktivitesi artışı

Depo maddelerinin değişimi ve enerji çıkışı

Karbonhidratlar:

Nişasta——-enzimler—-serbest şekerler ve dekstrin——-

Sakkaroz—–glikoz ve früktoz

Yağlar: Trigliseritler—–enerji

Proteinler:

Albüminler: suda erir.

Globülinler: Kükürt kapsamlı amino asitleri bulundurur.

Gluteninler:Alkali ortamda çözünür.

Prolaminler:

SONUÇ: Kökcük çıkışı—–çenek yapraklar—–sapçık çıkışı

TOHUM ÜRETİMİNDE ÇEVRE FAKTÖRLERİ

Sıcaklık

Düşük sıcaklıklar Çiçeklenmeyi hızlandırıcı

Çiçeklenme ve döllenme için

uygun değil

Yüksek sıcaklıklar Çiçeklenme ve döllenme için

uygun değil

Yüksek sıcaklıklar Olgunlaşmayı ve kurumayı

hızlandırıcı

Aşırı sıcaklar Hızlı olgunlaşma

Tohumlar küçük

Canlılık az

Işık

· Fotosentezi artırarak gelişmeyi hızlandırır.

· Çiçeklenmeyi hızlandırma

Yağış ve nem

· Tohum üretimi için orta derecede yağışlı ve nemi az bölgeler tercih edilmelidir.

· Yağışlar bitki gelişimi için yeterli olmalı, tozlanma, döllenme ve tohumun olgunlaşması sırasında yağış olmamalıdır.

· Sulama olanaklarının bulunduğu yerlerde sulama yapılmamalıdır.

Çiçeklenme dönemindeki aşırı yağışın zararlı etkileri

· Dişicik tepesini ve çiçek tozlarının yıkanmasına neden olur.

· Çiçek tozu anormalliklerine neden olur.

Tohum bağlama ve olgunlaşması sırasındaki aşırı yağışların etkileri:

· Hastalık etmenlerinin yayılmasına neden olur.

· Tohum hasadını zorlaştırır.

· Tohumun kurumasını engeller.

· Kurutma için gerekli süre artar.

· Bitkilerde mekanik zararlanmaya neden olarak verimi azaltır.

Rüzgar

Hafif esen rüzgarlar

· Çiçeklenme dönemindeki hafif esen rüzgarlar tozlanmaya ve döllenmeye yardımcı olur. Dolayısıyla tohum verimini artırır.

· Yağışlı bölgelerde tohumun kurumasını kolaylaştırır.

Kuvvetli esen rüzgarlar

· Bitki ve topraktan su kaybını artırır.

· Tozlanmada etkili böceklerin aktivitesini azaltır.

· Döllenme olumsuz yönde etkilenir.

Tohum üretimi için rüzgardan korunmuş alanlar tercih edilmeli veya rüzgarkıran kullanılmalıdır.

Toprak

· Mekanik olarak dayanıklı olmalıdır.

· Su tutma kapasitesi yüksek olmalıdır.

· Geçirgen olmalıdır.

· Hafif bünyeli ve havadar olmalıdır.

· Bitki gelişmesi için gerekli besin maddelerini bulundurmalıdır.

Böcek faaliyeti

Tohum üretiminde böcek varlığı tohum verimi üzerinde olumlu yönde etkilidir. Bu nedenle tozlanma döneminde tozlayıcı böcek bulundurmalıdır.

Hastalık ve zararlı yoğunluğu

Hastalıkların bir bölümü tohumla taşınır. Bu nedenle tohum üretilecek bölgede hastalık ve zararlı yoğunluğunun az olması gerekir.

TOHUMU ÜRETİMİ

Tohum üretiminin planlanması ve Planlama yaparken dikkat edilecek konular:

1. Ekim nöbeti

Amacı:

· Tohum zararlılarının etkisinin azaltılması

· Tohumluk bitkiden önce tarlada kalan bitkilerin çıkış şansını azaltmak

· Yabancı tozlanma riskini önlemek

Ì Tohum üretilecek tarlada daha önce 5 yıl arka arkaya kullanılmamış tarlalar tercih edilmelidir.

Ì Türler arası ekim nöbetinde

Lahana grubu sebzeler

Patlıcangiller

Kabakgiller

aynı tarlaya 3 yılda bir

Şemsiyegiller

Soğangiller

Ebegümecigiller

aynı tarlaya 2 yılda bir getirilebilirler.

2. Tarla ve parsel şekli ve büyüklüğü

Kare veya dikdörtgen şeklinde olması gerekir

Neden?

Çiçek tozu bulaşmasın engellemek

Parsel büyüklüğü

Elit ve orijinal kademedeki tohumluklar

Küçük parsellerde

Neden?

· Gerekli tohum miktarının az olması

· Üretilen tohumun kalitesinin daha yüksek olması

Sertifikalı tohumluklar

Geniş alanlarda üretilmelidir.

Neden?

· Yabancı çiçek tozu nedeni ile bulaşma azdır.

3. Kenar bitkileri

Neden?

Yabancı tozlanmayı engellemek

Nasıl?

Yabancı çiçek tozları kenar bitkiler tarafından tutularak

Ë Tarla çevresindeki taralı alandan (5 m) tohumlar ayrı hasat edilmeli ve esas tohumluğa katılmamalıdır.

4. Set bitkileri

Neden?

· Parsel çevresindeki yabancı tozlanmayı engellemek

· İzolasyon mesafesini azaltmak

Hangi bitkiler set bitkisi olabilir?

· Boyları tohumluk bitkiden uzun olanlar

· Sık olarak ekilebilen bitkiler

· Daha çok rüzgarla tozlananlar

· Çiçekleri tohumluk bitkilere göre böcekler için çekici olmayanlar.

5. Toprak hazırlığı

· Temizleme

· Düzeltme

· Sulama kanallarının yerleştirilmesi

· Parsellerin yapılması

6. Ekim ve dikim

· Tohum üretiminde orijin ve kalitesi bilinen tohum kullanılmalıdır.

· Ekim ve dikim sırasında tohum ve bitki karışımının önlenmesi gerekir.

· Dikim planı yapılmalı, kayıtlar düzgün tutulmalıdır.

· Kültürel işlemlerle ilgili girdiler önceden temin edilmelidir.

· Tohumlar seyrek ekilmeli, dikim aralıkları geniş olmalıdır.

· Düzgün çıkış sağlanmalıdır.

7.Ekim ve dikim zamanı

· Ekim öncesi toprak yabancı otlardan arındırılmış olmalıdır.

· Tohumlar tek tek ekilmelidir.

· Ekim sıraya yapılmalıdır.

· Dikim aralıkları geniş tutulmalıdır.

· Ekim veya dikim çiçeklenme ve döllenme dönemindeki iklim faktörlerine göre ayarlanmalıdır.

8. İzolasyon

Tozlanma yollarına göre bitki türleri

1. Rüzgarla tozlananlar(Mısır, ıspanak)

2. Rüzgar ve böceklerle tozlananlar (Pancar, domates)

3. Böceklerle tozlananlar (Enginar, mung ve pirinç fasulyesi, marul, nane, maydanoz, bezelye, biber)

4. Arılarla ve diğer böceklerle tozlananlar (Fasulye, lahanalar, kereviz, çikori, tere, roka, pırasa, bamya, bezelye, börülce, tatlı patates, domates)

5. Arılarla tozlandığında verimi artanlar (domates, soğan, ay çiçeği)

İzolasyonun yararları:

· Yabancı tozlanan bitkiler arasındaki yabancı tozlanmayı engellemek

· Hasat sırasında aynı türün farklı çeşitlerinin tohumlarının karıştırılmasını engellemek

· Bir önceki bitkiden gelebilecek hastalık ve zararlıların taşınma olasılığını azaltmak

İzolasyon şekilleri

1. Mesafe izolasyonu:

Mesafe neye göre ayarlanır?

· Tür ve çeşidin yabancı tozlanma oranı (fazla olanlarda fazla)

· Böceklerin uçuş mesafesi

· Rüzgar hızı

· Tohumluk kademesi (orijinalde fazla, ticaride az)

2. Kapalı izolasyon

Çiçek ve salkım izolasyonu

Bitki izolasyonu

Tek bitki izolasyonu Bitki grubu izolasyonu

3. Zamanlama ile izolasyon

Tohumluk parsellerde yapılması gereken kültürel işlemler

1. Çapa ve seyreltme

– Seyreltme

– Kaymak tabakasını kırma

– Yabancı otları temizleme

2. Sulama

3. Gübreleme

– Organik gübreleme gerekli (yabancı ot tohumlarından arınmış olmalı).

– Kimyasal gübrelerden NPK önemlidir.

N: Büyüme ve gelişmede etkili, P ve K ile dengeli olduğunda tohum verimini artırır.

P: Meyve tutumu ve tohum gelişmesinde etkilidir.

K: Çiçeklenme ve tohum gelişmesi için gereklidir.

Mo ve B: Tohum üretiminde önemli olan mikro besin maddeleri.

4. Tip dışı bitkileri ayırma:

Neden yapılmalıdır?

– Tohumun genetik saflığını korumak

Tip dışı bitki çıkma nedenleri:

– Yetiştirilen türün morfolojik farklılık gösterme eğilimi

– Ürün dışındaki kültür veya yabani bitkilerle olan yabancı tozlanma

– Mutasyonlar

– Kaza ile farklı çeşitler ait tohumların karışımı

– Üretim yapılan tarlada daha önce yetiştirilen bitkiler

– Üretim sırasında çevre tarlalardan gelen çiçek tozları

Çiçeklenme zamanındaki çiçek tozu bulaşma kaynakları:

– Tohumluk üretimi yapılan diğer türler

– Çeşit denemeleri

– Ticari üretim yapılan bahçeler

– Tarlalarda bitkiler arasında dolaşan işçiler

– Üretimi yapılan türle aynı zamanda çiçeklenen veya erken çiçeklenenler.

– Üretim yapılan tür içinde gözden kaçan tür veya çeşitler.

Tip dışı bitkiler nasıl ayırt edilebilir?

Çeşidin özelliklerini çok iyi bilmek gerekir.

Tip dışı bitkiler ne zaman ayırt edilebilir?

Çiçeklenmeden önce yapılmasına özen gösterilmelidir.

Meyvesi tüketilen türler:

– Fide dönemi

– Çiçeklenme döneminde

– Meyve tutumu

– Hasat anında

Yaprak, kök ve yumruları tüketilen türler

– Genç bitki dönemi

– Tohumluk bitkilerin yetiştirilmesi ve sökümü

– Çiçeklenme

Tip dışı bitkilerin ayrımında hangi özelliklere bakılır?

– Bitki: dallanma şekli,

– Yaprak: yaprak rengi, şekli, büyüklüğü, tüylülük, hastalıklar

– Çiçek: Renk, şekil

– Olgunlaşmamış meyve: meyve şekli, meyve yüzeyi, meyve boyu, rengi, hastalıklar

– Olgun meyve: kabuk ve et rengi, şekil, irilik, meyve yüzeyi

– Tohumluk baş veya kök: Şekil, irilik, renk, hastalıklar

Tip dışı bitkileri ayırt ederken nelere dikkat edilir?

– Ürün bitkiler tek olarak görülebilecek şekilde yetiştirilmelidir.

– Bitkiler arasında sistematik yürünmeli, bir seferde çok geniş bir alan incelenmemelidir.

– Tip dışı bitkilerin tümü ile sökülüp atılmalıdır.

– İnceleme sırasında güneş arkaya alınmalıdır.

– İnceleme sabah saatlerinde yapılmalıdır.

– Gözlemler geciktirilmemeli, çiçeklenmeden önceki dönemlerde tip dışı bitkileri ayırt etmeye özen gösterilmelidir.

– Tip dışı olarak ayrılan bitkilerin kayıtları iyi tutulmalıdır.

– Yabancı otlarla mücadele iyi yapılmalıdır.

– Tohumla taşınan hastalıklarla bulaşık bitki ve yabancı otlar ortamdan uzaklaştırılmalıdır.

TOHUM HASADI

Olgunlaşma zamanı

Ø Bitki türü

Ø Yetiştirme ve bakım koşulları

Ø Tohum olgunlaşması sırasındaki ekolojik

koşullar (sıcaklık, hava ve toprak nemi)

Tohumların hasat zamanındaki durumuna göre Bitki türleri

[ tohumu bitki üzerinde kuruyanlar (baklagiller, marul, havuç, kereviz, lahanagiller, buğday, mısır)

[ tohum almadan önce kurutulan etli meyveliler (biber, bakla, kışlık kabaklar)

[ etli meyveliler (domates, hıyar, karpuz, kavun, patlıcan)

En uygun hasat zamanı:

tohum kayıpları beklenen tohum verimini aştığı an.

Erken hasadın sakıncaları

[ Yetersiz olgunlaşma

[ Nem fazlalığı nedeni ile mekanik zarar

[ Tohum canlılığında azalma

Geç hasadın sakıncaları

[ Aşırı kuruma nedeni ile mekanik zarar

[ Tohum kayıpları fazladır

[ Tohum canlılığında azalma.

Hasat kriterleri

[ Tohum nemi (% 30’dan yukarı, % 14’den aşağı olmamalıdır).

[ Tohum rengi (türlere göre değişir).

[ Tohumdaki kuru madde (% 45-70)

[ Çiçeklenmeden sonraki gün sayısı

Hasat yöntemleri

[ Elle hasat (makasla, bıçakla veya doğrudan elle, çiçek sapları veya tüm bitki).

– Tüm türlere uygulanabilir.

– Bitkilerin tek tek hasadını sağlar.

– Tohum kayıpları en düşük düzeydedir.

– Mekanik zarar en düşük düzeydedir.

– İşçilik fazladır.

[ Makine ile hasat

[ İşçilik ve işçilik giderleri azdır.

[ Tüm sebze türleri için uygun değildir.

[ Mekanik zarar meydana gelebilir.

[ Tohum kayıpları daha fazladır.

Tohumların meyveden ayrılması

[ Kuru tohum ayırma yöntemleri

[ tohumluk bitkilerin makine ile hasat edilip makine ile ayrılması

[ tohumluk meyvelerin üzerinden merdane, döven, silindir veya traktör geçirilmesi

[ tohumluk meyvelerden sopalarla vurularak tohum ayrılması

[ tohumların elle ayrılması

[ Yıkayarak tohum ayırma yöntemleri

[ meyvelerin parçalanarak akan su altında süzgeçten geçirilmesi

[ parçalanan meyvelerin su içinde elle ovuşturularak tohumların ayrılması

[ Fermantasyon yöntemi ile tohum ayırma

[ Kimyasal maddelerle tohum ayırma

[ Hidroklorik asit (5-8 l/100 kg domates pulpu)

[ Sülfürik asit

[ Amonyak

[ Enzim (rapidaz c)

Uygulamada kimyasal madde dozu ve süresi dikkate alınmalıdır.

Hasat ve tohum ayırma sırasında meydana gelen zararlanmalar

[ Kotiledon yaprakların kırılması

[ Tohum kabuğunda aşınma

[ Büzüşme

TOHUMLARIN KURUTULMASI

Kurutma nedir?

Tohum neminin canlılık ve çimlenmeyi etkilemeyecek düzeye indirilmesi işlemidir.

Nedenleri:

[ tohumlar ana bitki veya meyveden daha kolay ayrılır.

[ bitki artıklarının tohum partisinden ayrılması sağlanır.

[ tohumun temizlenebilmesi için kurutulması gerekir.

[ tohumun muhafaza ömrünün uzatılması için tohum neminin düşürülmesi gerekir.

Tohum nemi ne kadar olmalıdır?

İri ve nişastalı tohumlarda % 12

Yağlı tohumlarda % 9

Küçük tohumlarda % 3-5.

Kurutma süresi

[ Tohumun başlangıç nemi

[ Kurutma sonunda istenen nem

[ Kuruma oranı

[ Kurutma sıcaklığı

[ Kurutma sırasındaki hava nemi

[ Kurutmada kullanılan hava hızı

Kurutma sıcaklığı

[ 30-440C arasında değişir.

[ tohumdaki su kapsamı yükseldikçe kurutma sıcaklığı düşürülmelidir.

[ sıcaklık nemi yüksek tohumlarda (%18) 350C’den fazla olmamalıdır.

[ Tohum nemi % 18’in altında ise sıcaklık 30-400C’de kurutma yapılmalıdır.

[ Tohum nemi % 10’un altında olduğunda sıcaklık 450C’ye çıkarılabilir.

Kurutma yöntemleri

[ Doğal kurutma (güneş ışınlarından ve rüzgar hızından yararlanılarak)

[ Yapay kurutma

[ daha erken hasat şansı sağlar.

[ Dökülme ve iklim koşullarının olumsuz etkisi ortadan kaldırılır.

[ Hızlı kuruma sağlanır.

[ Sabit sıcaklıkta kurutma sağlanır.

[ Yapay kurutma yöntemleri

[ Fırın kurutucular (domates, biber, patlıcan ve kabakgil türleri için kullanılır)

[ Sürekli kurutma sistemleri (Büyük tohum partileri için uygundur)

TOHUMLARIN TEMİZLENMESİ

Nedenleri:

Tohumun içinde bulunan toz, saman, bitki parçalarını ayırmak

Tohumları tohum olmayan kum, toprak gibi maddelerden ayırmak

Diğer ürün tohumlarını ayırmak

Yabancı ot tohumlarını ayırmak

Hastalıklı, yaralanmış, rengi kararmış, optimumdan büyük veya küçük tohumları ayırmak

Temizleme ile

I Tohumun temizlenmesi ile tohumun genetik kalitesinde ilerleme sağlanmaz

I Aynı ürüne ait tohumlar arasında bulunan farklı çeşitler ayrılamaz.

I Tohum partisinin çimlenme gücü arttırılamaz.

Temizlemenin aşamaları

Rüzgarla savurma (Elle veya makine ile)

Ön temizleme

Esas temizleme

Ayırma ve sınıflandırma

Temizleme makinelerinin özellikleri

Hava üflemeli ayırıcılar

Çentikli silindirler

Ağırlığa göre ayırım yapan makineler (ağırlık ve özgül ağırlık)

Özel temizleme makineleri (Şekil, tohum yüzeyi, renk)

İLAÇLAMA

Neden ilaçlama?

· Tohumun ekim dönemine kadar patojenlerden korunması

· Depolama sırasında meydana gelebilecek değişimlere karşı koruma etkisi yaratmak

Kullanılacak fungusitlerin özellikleri

· Tohumu çevre koşullarının etkisine karşı korumalı

· İnsan ve canlılara zarar vermemeli

· Tohuma toksik etkide bulunmamalı

· Depolama sırasındaki etkisi uzun süreli olmalı

· Kullanılması kolay olmalı

· Ekonomik olmalı

İlaçlama yöntemleri

· Kuru ilaçlama

· Sulu ilaçlama

TOHUMLARIN PAKETLENMESİ

Amacı: Ekim zamanına kadar tohumdaki nem oranının muhafaza edilmesini, böylece tohumun canlılığının korunması

Paketleme materyalleri

· Yağlı kağıt

· Mumlu kağıt

· Selüloz asetatlı kağıt

· Aliminyum kaplanmış torbalar

· metal kutular

· Cam kaplar

· Bez torbalar (pamuk veya jütten yapılmış)

· PVC, PE torbalar

Paketleme materyalinin özellikleri

· Ekonomik olmalı

· Dayanıklı olmalı

· Hafif olmalı

· Nem çekmemeli

Paketlemede dikkat edilecek noktalar

· Paketleme sırasında pakette boşluk kalmamalı

· Paketin ağzı iyice kapatılmış olmalı

TOHUM MUHAFAZASI

Tohumlar neden muhafaza edilmelidir?

[ Her sene tohum üretilmesi zor ve ekonomik olmayan türlerde tohumların saklanması gerekir

[ Tohumların muhafaza edilmesi ile her yıl aynı miktar tohum bulmak kolaylaşır.

[ Fiyat değişimleri kontrol altına alınır.

[ Tüm tohum stokları değerlidir. Bu nedenle muhafaza edilmesi gerekir.

[ Gen bankalarında gen kaynaklarının uzun süreli korunması gereklidir.

Tohum depolama şekilleri

[ kısa süreli depolama (6-8 ay): Hasattan ekim dönemine kadar olan depolama (200C, % 60 ON).

[ Orta-uzun süreli depolama: (12-18 ay), üretim fazlası tohumların muhafazası için geçerlidir. (100C, tohum nemi 10-12)

[ Uzun süreli depolama: (5-20 yıl), Gen bankalarında ve tohum test laboratuvarlarında kullanılır. Tohumlar –18- -20 0C, % 5-6 nem)

Tohumların muhafaza süresine etki eden faktörler:

[ Depolama öncesi

· Bitki tür ve çeşidinin genetik özellikleri

[ Depolanabilme özelliklerine göre tohumlar

· Ortodoks tohumlar (Depo ömrü uzun olanlar)(1-5 yıl)

Rekalsitrant tohumlar (Depo ömrü kısa olan tohumlar) (Kurutma sırasında zarar görürler)

· Ana bitkinin sağlığı ve beslenme durumu

· Hasat dönemi ve şekli

· Çevre koşulları

[Depolama sırasındaki faktörler

· Sıcaklık:

K Sıcaklığın yükselmesi depolama ömrünü azaltır.

K Depolama sırasında düşük sıcaklıklar yüksek sıcaklıklardan daha etkilidir.

J Depolama için en uygun sıcaklık sınırları 0-50C arasındadır. Uygulamada ekonomik olması nedeni ile 100C tercih edilir.

Depolarda sıcaklık konusunda dikkate alınması gerekli noktalar

L Akarlar 50C’nin, böcekler 150C’nin altındaki sıcaklıklarda gelişemez.

L Pek çok depo fungusu 00C’nin altında gelişemez.

J Sıcaklığın organizmalar üzerindeki etkisi depo ortamındaki nemin artışıyla ilişkilidir. *Sıcaklığın 5-400C arasında her 50C artışı depolama ömrünü iki kat azaltır.

Oransal nem

J Her hangi bir sıcaklıkta atmosfer neminin buhar basıncı oransal nemin düzeyiyle ilişkilidir. Sıcaklığın artışıyla birim hava kütlesince tutulan su miktarı artar.

J Depolama sırasında depo havasının oransal nemi % 50-60 arasında olmalıdır.

J Depo nemi % 40’ın üzerine çıkınca depo zararlıları harekete geçer.

L % 65-70’in üzerinde depo küflerinin faaliyeti artar. Çimlenme gücünde azalma meydana gelir.

J Tohumlar düşük sıcaklık ve düşük oransal nemde 2-2.5 sene kadar saklanabilir.

Tohum nemi

L Tohum nemi % 5-14 arasında her % 1’lik artış, tohum depolama ömrünü 2 katı kadar azaltır.

Tohum depolarının yapısı

1. Depolar yangın tehlikesinin en aza indirildiği yapılar olmalıdır.

2. Depolar kuş, kemirgen hayvanlardan korunmuş olmalı, mikroorganizma ve böcek girişi önlenmiş olmalıdır.

3. Tohum deposunun zemini düz olmalı, döşemesi kemirgen hayvanların zararına dayanıklı olmalıdır.

4. Giriş kısmı paket taşıyıcılarıyla tohum giriş çıkışını kolaylaştıracak şekilde hafif eğimli olmalıdır.

5. Depo içinde raflar bulunmalı, raflar arasında hava hareketi sağlanmalıdır.

6. Depolarda çift kapı sistemi tercih edilmelidir.

7. Depo kapısı depo içi koşulları kontrol eden sistemler ile pencere gibi açıklıklarla temas etmemelidir.

8. Duvar ve taban kısmı beton olmalı, depoda ahşap materyal kullanılmasından kaçınılmalıdır.

9. Havalandırma delikleri böcek girişine karşı telle kapatılmalıdır.

10. Depo içindeki elektrik sistemi nem ve sıcaklıktan etkilenmeyecek şekilde yerleştirilmelidir.

11. Depo yapımında kullanılan malzemeler güneş ışınlarını ve nemi en az düzeyde emen malzemelerden olmalıdır.

12. Tohum depolarında havalandırma sistemi bulunmalıdır.

13. Depo koşullarını kontrol eden sistemler depo girişindeki antre kısmına konulmalıdır.

Depo içi koşulların kontrol edilmesi

Sıcaklık: Havalandırma ile veya soğutucularla

Havalandırma: Havalandırma bacaları veya aspiratörlerle

Soğutma: Havalandırma bacaları veya soğutucu kompresörlerle

Hava oransal neminin düşürülmesi: Silikajel

Depoların kullanılışında dikkat edilecek noktalar

· Tohum depolarına bitki, soğan gibi materyaller konulmamalıdır.

· Depolar temiz tutulmalı ve ilaçlanmalıdır.

· Yangın tehlikesine karşı önlem alınmalıdır.

· Tohumlar depoya ambalajlanmış olarak konulmalıdır.

· Tohumlar depodaki hava hareketini engellemeyecek şekilde yerleştirilmelidir.

· Depoya konulan tüm paketlerin etiketlenmiş olması gerekir. Etiketlerde tohum miktarı, depoya konuluş tarihi, tohumun çeşidi ile ilgili bilgiler bulunmalıdır.

Tohum muhafaza şekilleri

· Tohum depoları

· Hava geçirmeyen kaplarda

TOHUMLARDA KALİTE KONTROLÜ

1. Tarlada (genetik özelliklerin kontrolü)

2. Laboratuvar kontrolü (canlılık ve güç)

Canlılık ve güç testleri:

Çimlenmeyi etkileyen faktörler:

1. Su: Çimlenmenin başlaması için tohumun suyu emmesi gereklidir.

Çizelge: Farklı tohumların 28 0C’de orijinal ağırlıklarının %’sine göre şişme miktarları

Süre (S)
Marul
Buğday
Ayçiçeği
Mısır

1

2

4

6

10

16

32

48
170

185

197

201

213

225

252

270
114

120

127

133

140

155

161
124

137

147

153

154


111

116

124

136

2. Sıcaklık: Tohum suyu ancak sıcaklık istediği düzeye ulaştığında alabilir ve çimlenebilir. Tohumların çimlenme için istedikleri sıcaklık sınırları türlere göre değişir. Genel olarak tohumlar 2-400C sıcaklık sınırları içinde çimlenirler.

Sıcaklığın optimum sınırlar içinde olmaması

1.Çimlenme oranını düşürür.

2. Çimlenme hızını düşürür.

3. Gazlar: Çimlenme için % 20 O2 ve % 0.3 CO2 bulunan havada iyi çimlenirler. Ortamdaki oksijenin azalması çimlenmeyi olumsuz önde etkiler.

4. Işık: Tohumların çoğunluğu karanlıkta çimlenir. Marul, kereviz gibi tohumlar çimlenme için ışığa gereksinme duyarlar
Çimlenme-Çıkış-Verim ilişkisi
alıntı


    Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.


    HIZLI YORUM YAP

    Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.